Οι σύγχονες σχέσεις δεν αποτυγχάνουν επειδή οι άνθρωποι δεν αγαπούν αρκετά. Αποτυγχάνουν γιατί δυσκολεύονται να αντέξουν όταν η σχέση πάψει να είναι εύκολη.
Οι σχέσεις συχνά, ξεκινούν με υψηλές προσδοκίες όπως συναισθηματική κάλυψη, προσωπική εξέλιξη, επικοινωνία, πάθος, κατανόηση. Αυτή, η δικαίως αυξανόμενη απαίτηση ωστόσο, συνοδεύεται απο χαμηλή αντοχή και γρήγορη δυσφορία.
Σήμερα οι άνθρωποι:
- φεύγουν πιο εύκολα όταν νιώθουν ανικανοποίητοι
- δυσκολεύονται να αντέξουν τη σύγκρουση
- συγχέουν τη δυσκολία με την “ακαταλληλότητα” της σχέσης
- αναζητούν συνεχώς κάτι καλύτερο, το ονομαζόμενο φαινόμενα “grass is greener”
Η παραίτηση είναι σε κάποιες περιπτώσεις, υγιής επιλογή. Συχνά, όμως, παρουσιάζεται ως αποφυγή, ειδικά όταν ενεργοποιούνται triggers μέσα απο ψυχολογικά μοτίβα.
Ανισότμες σχέσεις
Ενα απο τα πιο κρίσιμα ζητήματα στις σύγχρονες σχέσεις, είναι η ψυχολογική ανισορροπία μεταξύ των συντρόφων. Αντί λοιπον, να συναντηθούν δυο ενήλικες για να δημιουργήσουν σχέση, συχνά συναντιούνται ένα άτομο σε “παιδική θέση” και ένα σε “ενήλικη” ή “γονεική” θεση.
Το άτομο στην παιδική θέση:
- αναζητά φροντίδα, επιβεβαίωση, ασφάλεια
- δυσκολεύεται να αναλάβει ευθύνη
- φοβάται την απόρριψη και την εγκατάλειψη
Το άτομο στην ενήλικη/γονεϊκή θέση:
- αναλαμβάνει υπερβολική ευθύνη
- προσπαθεί να “διορθώσει” ή να “σώσει” τον άλλο
- κουράζεται και τελικά απομακρύνεται
Αυτό το δυναμικό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: όσο ο ένας “κρατάει”, τόσο ο άλλος μένει εξαρτημένος. Και όταν η ισορροπία σπάσει, η σχέση καταρρέει.
Γιατί παραιτούμαστε σήμερα απο τις σχέσεις τόσο εύκολα;
Η παραίτηση στις σύγχρονες σχέσεις συχνά προκύπτει από:
- έλλειψη συναισθηματικής αντοχής
- φόβο σύγκρουσης
- μη επεξεργασμένα τραύματα
- προσδοκίες που δεν επικοινωνούνται ξεκάθαρα
- αδυναμία να αναγνωρίσουμε τον ρόλο μας στη δυναμική
Δεν είναι ότι οι άνθρωποι αγαπούν λιγότερο. Είναι ότι δυσκολεύονται να μείνουν παρόντες όταν η σχέση πάψει να είναι εύκολη και ξεκινήσει η διαπαγμάτευση, αρα η ουσία.
Τα ζευγάρια στο παρελθόν
Σκέφτομαι συχνά τον παππού και τη γιαγιά μου και την αντοχή τους στο χρόνο. Ήταν ευκολότερα τότε τα πράγματα; Θέλω να προλάβω, τον αναγνώστη που θα πει οτι υπήρχε ανοχή στην κακή συμπεριφορά των αντρών προς τις γυναίκες τους. Η γιαγιά μου, ήταν Κρητικιά. Γυναίκα δυνατή, με έντονη προσωπικόητητα και ο παππούς μου, είχε απόλυτο σεβασμό στη μητριαρχική του οικογένεια. Όχι απο αδυναμία αλλά απο επιλογή, που είτε είχε κερδίσει η γιαγιά μου, είτε επειδή εκείνος γνώριζε τη δυναμική του δεν φοβόταν τη δική της.
Στο παρελθόν, οι σχέσεις και οι γάμοι στηρίζονταν περισσότερο σε αξίες όπως, η υπομονή, η δέσμευση και η κοινωνική ευθύνη, έτσι οι άνθρωποι δεν έμπαιναν σε αυτές με την ίδια έμφαση στην προσωπική ολοκλήρωση, όπως σήμερα. Η σχεση ήταν συχνά συμφωνία ζωής, όχι απαραίτητα συνεχόμενη αναζήτηση ευτυχίας, αλλά συμμαχίας.
Αυτό δε σημαίνει οτι οι σχέσεις, ήταν προφανώς ιδανικές. Πολλές φορές υπήρχαν καταπιεστικά στοιχεία ή έλλειψη συναισθηματικής έκφρασης. Η διάρκεια τους, παρ’όλα αυτά, βασιζόταν σε:
- υψηλή ανοχή στη δυσκολία
- λιγότερες επιλογές εξόδου
- κοινωνική πίεση για διατήρηση της σχέσης
- διαφορετική αντίληψη για τον έρωτα, ήταν καλοδεχούμενος μέσα απο την προσπάθεια των συντρόφων, εαν προέκυπτε χωρίς να ήταν απαραίτητο συστατικό.
Η αντοχή, ήταν αποτέλεσμα συναισθηματικής ωριμότητας, η οποία ήταν συχνά αποτέλεσμα των συνθηκών της εποχής.
Οι ανθρώπινες σχέσεις, δεν είναι στατικές. Αλλάζουν μαζί με την κοινωνία, τις αξίες, τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας μόνο του αλλά και μαζί με το σύνολο.
Αν παρατηρήσουμε τα ζευγάρια του παρελθόντος με τα σημερινα, θα διαπιστώσουμε οχι μόνο όσα μπορούμε να δούμε, αλλά και τις αλλαγές πάνω στις ψυχολογικές βάσεις στις οποίες χτίζεται η έννοια της σχέσης.
Προς μια πιο ισορροπημένη σχέση
Η υγιής σχέση δεν βασίζεται ούτε στην “αντοχή με κάθε κόστος” του παρελθόντος, ούτε στην εύκολη αποχώρηση του παρόντος. Βασίζεται στην επίγνωση.
Δύο ενήλικες σε σχέση σημαίνει:
- αναλαμβάνω την ευθύνη των συναισθημάτων μου
- δεν ζητώ από τον άλλον να καλύψει τα παιδικά μου κενά, να με φροτνίσει στο έλλειμμά μου
- μπορώ να αντέξω τη δυσκολία χωρίς να καταρρεύσω ή να φύγω άμεσα
- επικοινωνώ αντί να αποσύρομαι ή να επιτίθεμαι
Η πραγματική πρόκληση σήμερα δεν είναι να “κρατήσουμε” μια σχέση με κάθε τρόπο, αλλά να αναγνωρίσουμε αν είμαστε ψυχολογικά παρόντες ως ενήλικες.